Ποιος πρότεινε την παραχώρηση του Καραγάτς (το 1923) ;

 Το παρακάτω έγγραφο αποτελεί τεκμήριο- απόδειξη του ποιός πρότεινε, και γιατί, την παραχώρηση του τριγώνου του Καραγάτς στους Τούρκους :

173/39                                                                                                

Αριθ. 4639              Αθήναι τη 17 Μαΐου 1923. - ωρ. 22.15.-

ΕΛΛΗΝΙΚΗΝ ΑΠΟΣΤΟΛΗΝ

Λωζάννην

Απολύτως απόρρητον.

'Υμέτερον 1315 ανεκοίνωσα Αρχηγώ επαναστάσεως, Υπουργικώ Συμβουλίω και Αρχηγώ στρατού.       
      Πάντες συνεφώνησαν με γνώμην Κυρίου Βενιζέλου αφ΄ού ούκ είναι άλλως γενέσθαι. Παρακαλούσι μόνον ομοθύμως ως πρώτον αντάλλαγμα προτείνητε τρίγωνον ποταμών ΄Αρδα και Μαρίτσα και μόνον εν εσχάτη ανάγκη προσφέρητε πόλιν Καραγάτς.

Εθεωρήσαμεν αναγκαίον ομοθύμως χάριν εξακολουθήσεως συνεργασίας μετά κυρίου Βενιζέλου προβώμεν εις Θυσίαν ταύτην θίγουσαν εθνικήν ψυχήν και μειούσαν εν μέρει έργον και γόητρον επαναστάσεως και διότι πιστεύομεν μάλλον εις την πιθανότητα ότι Τούρκοι δεν θέλουσιν αποδεχθή προτάσεις ταύτας.

Προβαίνοντες εις θυσίας αυτάς ελπίζομεν ότι θέλομεν αποχτήσει ευμένειαν ή τουλάχιστον ουδετερότητα Μ. Δυνάμεων και ιδίως Γαλλίας και Αγγλίας εν η περιπτώσει προτάσεις αύται δέν γίνωσιν αποδεκταί παρά Τούρκων.

Περιττόν να προσθέσω ότι θυσίαι αύται θέλουσι τύχη ολιγωτέρας αποδοκιμασίας κοινής γνώ­μης μόνον εν η περιπτώσει επιτυγχάνεται εντός ελαχίστου χρόνου σύναψις ειρήνης ή λύσις εκρεμότητος. 

Δια τούτο Υπουργικόν Συμβούλιον φρονεί ότι δια προτάσεως Κυρίου Βενιζέλου επιζητείται κυρίως η παραίτησις εκ μέρους των Τούρκων πάσης αποζημιώσεως όχι δε και η επαναφορά υπό τον ένα ή άλλον τύπον της συμμαχικής προτάσεως της αναγραφείσης εις το άρθρον 60 του σχεδίου της συνθήκης ήτις καίτοι προνοούσα περί διαιτησίας θα παρέτεινε πράγματι εκκρεμότητα δίνουσα Τούρκοις ευκαιρίαν να προκαλέσωσι ρήξιν μετά Ελλάδος ότε κρίνωσι τού­το πρόσφορον αυτοίς.

ΓΟΝΑΤΑΣ

Ιερός Ναός Αγίων Δώδεκα Αποστόλων του Κιρισχανά Αδριανουπόλεως

Σφραγίδα άρτου του δευτέρου μισού του 19ου αι (1850-1900)

 Ανάγλυφη παράσταση της Συνάξεως των Δώδεκα Αποστόλων με λεπτομέρειες στις μορφές και τα ιμάτιά τους. Ανάμεσά τους απεικονίζεται ανάγλυφα η Εκκλησία του Χριστού ως μικρός ναός, που πιθανώς είναι μινιατούρα του ναού των Δώδεκα Αποστόλων Αδριανουπόλεως.

 Περιμετρικά υπάρχει η ανάγλυφη επιγραφή: "Η ΑΓΙΑ ΕΚΛΗΣΙΑ ΤΟΝ ΑΓΙΟΝ ΑΠΟΣΤΟΛΟΝ ΤΟΝ ΠΡΟΤΟΚΟΡΙΦΕΟΝ".

Η Αδριανούπολη το 1888

       Τον Ιανουάριο του 1888 και στην Εφημερίδα των Παίδων δημοσιεύεται το παρακάτω μικρό αφιέρωμα για την Αδριανούπολη:

Αδριανούπολη:Ο Μητροπολιτικός Ιερός ναός

 

       O Αδριανουπολίτης Άγιος Κύριλλος (ο Στ΄και Πατριάρχης Κων/λεως) γράφει το 1815: "Η Αδριανούπολις έχει εκτός των κεκαυμένων, δέκα εκκλησίας, όπου λειτουργούνται αδιακόπως, εν αις η της Μητροπόλεως επ΄ ονόματι της Κοιμήσεως της Υπεραγίας Θεοτόκου είναι η μείζων απασών και ωραιοτέρα, είναι οικοδομή αυτής δρομική τρισυπόστατος, φωτεινή, υψηλή, και όλη εζωγραφισμένη, πολλά μεγάλη και ευπρεπεστάτη εις τρόπον όπου δεν ευρίσκεται εις όλην την επικράτειαν μεταξύ των παλαιών εκκλησιών ωραιοτέρα εκκλησία". 

Ο μητροπολιτικός ναός της Αδριανούπολης, αφιερωμένος στην Κοίμηση της Θεοτόκου, βρισκόταν σε επαφή με το βόρειο τείχος του κάστρου, της πόλης.

Πρόκειται για μεγαλόπρεπη βασιλική με νάρθηκα χωρίς τρούλο, που εκτός από τους τοίχους τη στήριζαν εσωτερικά και δυο σειρές (σύνολο 12) κολώνες με βυζαντινά κιονόκρανα του 11ου αι.

Χτίστηκε «από θεμελίων» το 1704, επί Μητροπολίτου Αθανασίου του Κρητός (1692-1709), στη βόρεια  πλευρά της πόλης. 

Η αγιογράφηση του ναού ολοκληρώθηκε το 1728 με δαπάνη του τότε Μητροπολίτη Αθανασίου του Αδριανουπολίτη (1709-1739).

Στο νάρθηκα εικονογραφήθηκε η Δευτέρα Παρουσία και οι επτά οικουμενικές σύνοδοι, ενώ σε ένα μέρος του καθολικού ο Μυστικός Δείπνος με τους μαθητές σε ανάκλιντρα.

Επισκέπτης του ναού το 1902 γράφει ότι ήταν «λόγου ἄξιος διὰ τὴν ἐσωτερικὴν αὐτοῦ μεγαλοπρέπειαν, καὶ τὴν πλουσίαν ξυλογλυπτικὴν διακόσμησιν τοῦ εἰκονοστασίου, τοῦ Δεσποτικοῦ, τοῦ ἄμβωνος, τοῦ προσκυνηταρίου καὶ τῶν ὀστρακογραμμένων ἀναλογίων».

Στην αυλή δε του ναού υπήρχαν μάρμαρα «ἀποκομιζόμενα ἐν τῇ αὐλῇ τῆς Μητροπόλεως ἐκ τῶν κατεδαφιζομένων ἑκάστοτε βυζαντινῶν φρουρίων καὶ ἑτέρων παλαιῶν οἴκων».

       Τέλος λίγο πριν το Ιερό Βήμα και από τη Ν.Α πλευρά υπήρχε ένα μικρό δωμάτιο, του οποίου η πόρτα ήταν χαμηλή, σιδερένια, κλειδωμένη και άφαντη πίσω από μεγάλες εικόνες. Σ’ αυτό το δωματιάκι φυλάσσονταν παλιά έγγραφα και λογαριασμοί των εκκλησιών, καθώς και ιερά άμφια Πατριαρχών και Μητροπολιτών. Σε ειδική δε κρύπτη φυλάσσονταν τα ιερά λείψανα των Αδριανουπολιτών μαρτύρων Κυρίλλου και Μαυρουδή.
Ήταν πολύ δύσκολο να εισέλθει κανείς στο δωμάτιο αυτό, διότι την πόρτα του την άνοιγαν δύο κλειδιά, απ’ τα οποία το ένα είχε ο Ταμίας της Επιτροπής της Μητρόπολης και το άλλο η Συντεχνία των Παντοπωλών κι έπρεπε να βρεθούν μαζί τα δύο πρόσωπα για να ανοιχθεί η πόρτα.

     

Αδριανούπολη: Ο νάρθηκας του Ι.Ν. της Μητρόπολης

Ο Ιερός ναός της Κοίμησης της Θεοτόκου ήταν μία μεγαλόπρεπη βασιλική, που διέθετε και νάρθηκα.

Η είσοδος γινόταν και από την αριστερή νότια πλευρά του νάρθηκα (η βόρεια πλευρά εφάπτονταν ή ήταν μέρος του αρχαίων τειχών της Αδριανούπολης, όπου υπάρχει και είσοδος στο χώρο), ακολουθώντας μοναστηριακό αρχιτεκτονικό τυπικό.

Κατόπιν με κεντρική είσοδο (που είχε περιφερειακή σκαλιστή μαρμαροθέτηση και καταπέτασμα που πιανόταν από το πάνω μέρος) και με δύο άλλες (δεξιά-αριστερά) πόρτες ξύλινες συνδεόταν ο νάρθηκας με τον κυρίως ναό.

Από γραπτές μαρτυρίες και φωτογραφίες γνωρίζουμε ότι στον νάρθηκα είχαν εικονιστεί με αγιογραφίες η Δευτέρα Παρουσία, καθώς και ωραιότατες παραστάσεις των επτά Οικουμενικών συνόδων (η εικονογράφηση του ναού ολοκληρώθηκε το 1728). 

Παρακάτω παρουσιάζουμε δύο από αυτές τις παραστάσεις:

 Στην πρώτη παράσταση, που υπομνηματίζεται με την επιγραφή «Ἡ ἐπὶ βασιλέως Μαρκιανοῦ ἐν Χαλκηδόνι ἁγία κ οἰκουμενικὴ Δ΄ Σύνοδος τῶν ΧΛ Θεοφόρων Πατέρων κατὰ Διοσκόρου τοῦ Μονοφυσίτου», εικονίζεται η Δ΄ Οικουμενική Σύνοδος που συγκλήθηκε το 451. Η σύνθεση αποτελεί τυπική παράσταση συνόδου, από αυτές που απαντούν συχνά στη βυζαντινή τέχνη. Το σύνολό της φαίνεται ότι βασίστηκε σε εικόνα του Μιχαήλ Δαμασκηνού με την Α΄ Οικουμενική Σύνοδο, η οποία φιλοτεχνήθηκε το 1594 και σήμερα φυλάσσεται στο Μουσείο Ηρακλείου.

                         

 Στη δεύτερη παράσταση εικονίζεται η Ζ΄ Οικουμενική Σύνοδος, η οποία συγκλήθηκε το 878. Υπάρχει δε η επιγραφή: «Ἡ ἐπὶ Κωνσταντίνου καὶ Εἰρήνης ἐν Νικαίᾳ τὸ Δεύτερον συνελθοῦσα οἰκουμενικὴ ἑβδόμη Σύνοδος κατὰ τῶν δυσεβῶν εἰκονομάχων». Και αυτή η σύνθεση παρουσιάζει σημαντικές ομοιότητες, όσον αφορά στη δομή και σε επιμέρους στοιχεία, με την προαναφερθείσα εικόνα του Δαμασκηνού.

Τέλος από την δεύτερη φωτογραφία – κάτω μέρος -  βγάζουμε το συμπέρασμα ότι ο νάρθηκας είχε και στασίδια ή πάγκο χτιστό, με ξύλινη πλάτη.

Αδριανούπολη: Το «κουβούκλιο» και τα «δίπτυχα» του Ι.Ν της Μητρόπολης

Το «κουβούκλιο» βρισκόταν στα αριστερά του κυρίως ναού και πριν τα  στασίδια των ιεροψαλτών.

Το «κουβούκλιο», με κανδήλα έμπροσθεν, κάλυπτε:  α. ένα δεύτερο προσκυνητάρι με κανδήλα, β. δύο στασίδια επισήμων και γ. τα «δίπτυχα» καταγραφής των Επισκόπων Αδριανουπόλεως – από ιδρύσεως της Μητροπόλεως.

Μια πιο κοντινή ματιά μάς αποκαλύπτει ότι τα «δίπτυχα» βρίσκονταν πάνω ακριβώς από τα δύο στασίδια των επισήμων.

Δεν μας είναι γνωστό από τι υλικό ήταν κατασκευασμένα και υποθέτουμε ότι ήταν από ξύλο, καθώς έχουμε την πληροφόριση ότι ο Ιερός ναός της Μητροπόλεως  προκαλούσε (το 1902) ιδιαίτερη εντύπωση «διὰ τὴν ἐσωτερικήν αὐτοῦ μεγαλοπρέπειαν καὶ τὴν πλουσίαν ξυλογλυπτικὴν διακόσμησιν τοῦ εἰκονοστασίου, τοῦ Δεσποτικοῦ, τοῦ ἄμβωνος, τοῦ προσκυνηταρίου καὶ τῶν ὀστρακογραμμένων ἀναλογίων».

Αδριανούπολη: Δεξαμενή Μητροπόλεως

   Δυτικά του καμπαναριού υπήρχε δίχωρη δεξαμενή, στην οποία εξέτρεφαν ψάρια του ποταμού, τα οποία πρόσφεραν ψαράδες της περιοχής. 
  Σύμφωνα με τον Ν.Νικολαΐδη τα ψάρια σε δύσκολους καιρούς πωλούνταν κι απέφεραν κάποιο έσοδο για την εκκλησία.
  Η δεξαμενή ήταν υπερυψωμένη και νότια εφάπτονταν του περιβόλου της Μητροπόλεως.