Τέσσερεις αδριανουπολίτες Οικουμενικοί Πατριάρχες

         Τέσσερεις αδριανουπολίτες εξελέγησαν Πατριάρχες για τον Οικουμενικό θρόνο της Κωνσταντινούπολης.

Δύο εξ΄ αυτών κυρίχθηκαν Άγιοι από την Ορθόδοξη εκκλησία.

Τα ονόματά τους είναι:

1)΄Αγιος Αθανάσιος  Α΄ (1289-1310)

2) Άγιος Κύριλλος (1818-1821)

3) Αγαθάγγελος (1826-1832)

4) Διονύσιος Ε΄(1887 ως το 1891).

Τέλος ακόμη ένας σπουδαίος Πατριάρχης εξελέγη για το αρχαίο θρόνο της Ιερουσαλήμ με καταγωγή από ανατολική θράκη (συγκεκριμένα την Ραιδεστό): Ο Αθανάσιος ο Ε΄( 1827-1845).

Γ.Ρ

Ο Πατριάρχης Κων/πόλεως Αγαθάγγελος, ο ανδριανουπολίτης

Γεννήθηκε σε χωριό της Αδριανούπολης στα μέσα του 18^ου αι. Εκεί έμαθε και τα πρώτα του γράμματα.

Από σφοδρή επιθυμία πήγε νεαρός στο ΄Αγιο Όρος και εκάρη μοναχός στη Μονή Ιβήρων.

Γύρω στο 1800 έγινε Αρχιμανδρίτης της ελληνικής κοινότητας της Μόσχας.

Το Νοέμβριο του 1815 εξελέγη Μητροπολίτης Βελιγραδίου.
        Τον Αύγουστο του 1825 μετακινήθηκε ως Μητροπολίτης Χαλκηδόνος.

Στις 26 Σεπτεμβρίου του 1826, αφού ο Πατριάρχης Χρύσανθος καθαιρέθηκε και εξορίστηκε, εξελέγη ο Αγαθάγγελος ως Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως.
        Υπήρξε από τους μορφωμένους Πατριάρχες της εποχής του. Μιλούσε ελληνικά, τουρκικά, βουλγαρικά, ρωσικά και γαλλικά. Όμως ατυχείς ενέργειες δικές του ή συνεργατών του, καταρράκωσαν το κύρος του και προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις, όπως :

1) Το 1827, όταν οπλαρχηγοί της Στερεάς Ελλάδας, με προεξάρχοντα τον Καραϊσκάκη,  ζήτησαν τη μεσολάβησή του στο Σουλτάνο Μαχμούτ Β΄, για να τους χορηγηθεί αμνηστία. Ο Αγαθάγγελος, κατόπιν εντολής του Σουλτάνου, έστειλε αντιπροσωπεία στον Καποδίστρια, ζητώντας του την υποταγή των επαναστατημένων Ελλήνων με την υπόσχεση ειρήνης και αμνηστείας. Η απάντηση φυσικά ήταν αρνητική, αλλά η ενέργεια αυτή του Πατριάρχη θεωρήθηκε αντεθνική.

2) Επίσης η ανάμειξή του στην εκλογή Πατριάρχη Ιεροσολύμων.

Και τα δύο οδήγησαν τελικά στην καθαίρεσή του από τον Σουλτάνο Μαχμούτ στις 5 Ιουλίου 1830, μετά από αίτηση του συμβουλίου λαϊκών και συνοδικών λόγω των παραπάνω αλλά κυρίως της αυταρχικής διοίκησής του.

       Εξορίστηκε  στην Καισάρεια και κατόπιν στην Αδριανούπολη, όπου και πέθανε το 1832.

Στο πνευματικό του έργο συγκαταλέγονται έξι διατάγματα : 1) το πολύ σημαντικό, της κατασκευής του Αγίου Μύρου (μόνο) υπό του Οικ. Πατριαρχείου (Οκτ.1826), 2) περί προικοδοσιών γάμου (Οκτ.1827), 3) περί ενισχύσεως των νοσοκομείων εκ των προικοδοσιών (Δεκ.1827), 4) περί του μη καταχράσθαι τον εκκλησιαστικόν πλούτον (Αυγ.1828), 5) περί του θείου βαπτίσματος (Σεπ.1828), 6) τακτοποίηση μοναζόντων εις διάφορας μονάς και την ενοποίηση των Μητροπόλεων Κορυτσάς και Πωγωνιανής.

Τέλος βιβλία της προσωπικής του βιβλιοθήκης, με την υπογραφή του, σώζονται στην βιβλιοθήκη Αδριανουπόλεως του ΦΣΑ.

Γ.Ρ

Επίσκοπος Ναζιανζού Ιγνάτιος Σαράφογλου, εξ Αδριανουπόλεως

   Ο Ιωάννης Σαράφογλου, γεννήθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1739, όμως από το 1743 η οικογένειά του εγκαταστάθηκε στην Αδριανούπολη και φυσικά ό ίδιος θεωρούσε τον εαυτό του Αδριανουπολίτη, αφού από τεσσάρων ετών μεγάλωσε σ΄αυτήν.

Το 1753 επέλεξε να γίνει μοναχός στο Άγιο Όρος και έλαβε το όνομα Ιγνάτιος. Ένα χρόνο μετά (23-6-1754) έγινε ιεροδιάκονος στην Μονή της Μεγίστης Λαύρας.

Τον επόμενο χρόνο (1755) πηγαίνει για επιπλέον σπουδές στην περίφημο Μπαλάνειο Σχολή Ιωαννίνων. Τα επόμενα χρόνια συνεχίζει τον αγώνα της μόρφωσης έχοντας περίφημους διδασκάλους όπως τον Ασκητή στην Τρίκκη και τον ιερομόναχο Ευγένιο στο Καρπενήσι.

Έντεκα χρόνια μετά, και συγκεκριμένα το 1761, επιστρέφει στην ιδιαίτερή του πατρίδα, όπως ο ίδιος εθεωρούσε την Αδριανούπολη, και χειροτονείται Ιερομόναχος. Το 1764 διορίζεται και ως διδάσκαλος στην Αστική Σχολή της Αδριανούπολης, όπου για τα επόμενα τέσσερα χρόνια μεταδίδει τις γνώσεις του.

Φαίνεται όμως ότι ο αγώνας της μόρφωσης είναι μακρύς και το 1768 ο ίδιος εγγράφεται και φοιτά στην Μεγάλη του Γένους σχολή στην Κωνσταντινούπολη.

Το 1773 γίνεται Πρωτοσύγκελος του Μητροπολίτου Αθηνών Γρηγορίου και αργότερα του Μητροπολίτου Καισαρείας.

Τελικά από το 1789 ανεδείχθηκε σε Επίσκοπο Ναζιανζού. Όμως μετά από μερικά χρόνια αναγκάσθηκε να αποσυρθεί εφησυχάζων στην πατρίδα του Αδριανούπολη, στην οποία και πέθανε στις 20-6-1818.

Έγραψε τα έργα: 1) Εγχειρίδιο των εν Κωνσταντινουπόλη Αρχιερατευσάντων, από του Αποστόλου Ανδρέα μέχρι του Κυρίλλου του Στ΄(το οποίο και χάθηκε), 2) Χρονολογία ακριβής της Θεία και Ιεράς Γραφής, απ΄της εξώσεως του Αδάμ εκ του παραδείσου μέχρι της κατά σάρκα γεννήσεως του Κυρίου Ημών Ιησού Χριστού, 3) Απομνημονεύματα, 4) Περιηγήσεις της επαρχίας Καισαρείας και Ικονίου, 5) Σύντομος ελληνική γραμματολογία, 6) Η άθλησις του εν Καισαρεία νεομάρτυρος Δημητρίου.

Επίσης στα Θρακικά δημοσιεύθηκε – για πρώτη φορά -  περιγραφή της Αδριανούπολης που συνέγραψε ο ίδιος το 1760, σε χειρόγραφα και διασώθηκε από  του Γ. Λαμπουσιάδη.

Τέλος βιβλία της προσωπικής του βιβλιοθήκης, με την υπογραφή του, σώζονται στην βιβλιοθήκη Αδριανουπόλεως του ΦΣΑ.

Γ.Ρ

Γρηγόριος Αδριανουπόλεως:Τα αποτυπώματά του στο Άγιο Όρος

Τα αποτυπώματα του Γρηγορίου στο Άγιο Όρος και μάλιστα στην Ι.Μ.Μ. Βαττοπαιδίου

Ο Γρηγόριος, όπως αναφέρθηκε σε άλλα αφιερώματα στον ηλεκτρονικό αυτό χώρο του Ερευνητικού Κέντρου «Η Αδριανούπολις», δώρισε στην Ι.Μ.Μ. Βατοπαιδίου ένα θυμιατό και ένα κατζίο αργυρά για να θυμιούν οι πατέρες την Τιμία Ζώνη.

Στην ίδια Μονή επίσης σώζονται δικά του:

1) το επιστήθιο οστεοφυλάκιο με το οστό του Αγίου Κυρίλλου

2) Ένας επιστήθιος σταυρός του 17^ου αιώνα με πολύτιμες πέτρες, που περιέχει τίμιο ξύλο.

3) Ένα πολύτιμο εγκόλπιο, το οποίο του δώρισε ο Ρώσσος πρόξενος Ανδρέας Μουράβιεφ κατά τους εορτασμούς της μετατροπής του Σεραγίου από κελλί σε σκήτη το 1849.

4) Δυο λειψανοθήκες δικές του, η μια σε σχήμα βιβλίου με 4 τεμάχια Αγίων Λειψάνων, και η δεύτερη με τεμάχιο λειψάνου του αδελφού του Αγίου Θεοδώρου του Νεομάρτυρος.

5) Κανών παρακλητικός στον άγιο Νεομάρτυρα Θεόδωρο το Βυζάντιο, τον  αδελφό του.

6) Επιστολές που έστειλε ο άγιος Μακάριος Κορίνθου, για να παρηγορήσει τους γονείς του, οι οποίες όμως γράφτηκαν κατά παραγγελία του πρώην Αδριανουπόλεως Γρηγορίου από κάποιον Ιάκωβο μοναχό.

7) 20 κώδικες και χειρόγραφά του, στα οποία μάλιστα υπάρχει πάντα η σημείωση «και τόδε συν τοις άλλοις υπάρχει καμού πρώην Αδριανουπόλεως Γρηγορίου»

8) Εικόνες:

      α.  Αγίου Θεοδώρου του Βυζαντινού

      β.  Συνάξεως των Αρχαγγέλων

      γ.   Γεννήσεως Του Χριστού

      δ.  Σύναξις των Αγίων 15 μαρτύρων των εν Τιβεριουπόλει

      ε.  Του Αγίου Μάρκου του Ευγενικού

     στ.  Αντίγραφο της Παναγίας της Βηματάρισσας και ο φιλντισένιος θρόνος της.

9) Κουβούκλιο από επιτοίχιο ρολόι του Αγίου Κυρίλλου.

10) Σφραγίδα του από όταν ήταν Μητροπολίτης Αδριανουπόλεως

11) τα χειροτονητήριά του ως επισκόπου Στρωμνίτσης το 1818 και μητροπολίτη Αδριανουπόλεως το 1830.

12) Η συστατική επιστολή του Οικουμενικού Πατριάρχου Ανθίμου Δ’ προς την Ιερά Κοινότητα, με την οποία δηλώνει ότι ο πρώην Αδριανουπόλεως Γρηγόριος επιθυμεί να ησυχάσει στη μονή Βατοπαιδίου.

13)  Τα φιρμάνια διορισμού του ως Μητροπολίτη Στρωμνίτσης και Αδριανουπόλεως.

14) Ιερό Δισκοπότηρο, που δώρισε στο παρεκκλήσιο του αγίου Ιωάννου Θεολόγου.

Επίσης, στη Μονή Δοχειαρίου σώζεται αργυρό κατζίο, που ήταν δωρεά δική  του.

Το Δισκοπότηρο του παρεκκλησίου του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου

Από το Ρολόι του Αγίου Κυρίλλου (Διακρίνεται το όνομά του)




 Η σφραγίδα του Γρηγορίου Μητροπολίτη Αδριανουπόλεως στα χέρια μας

Από το "τετράγωνο" Γ΄, ο αριθμός 127,

που αναφέρεται στην ύπαρξη πατριαρχικής επιστολής

με την επιθυμία του Γρηγορίου να μονάσει.

                                                                                                           Δ.Κ.

Η Ιστορική βιβλιοθήκη του Φ.Σ.Α. στη Ν. Ορεστιάδα από τις 5/2/2012

               Ένα σύγχρονο και ταυτόχρονα ιστορικό γεγονός έλαβε χώρα στη Νέα Ορεστιάδα την Κυριακή 5/2/2012.

Η Ιστορική Βιβλιοθήκη του Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Αδριανουπόλεως μετά από χρόνιες αλλά και συντονισμένες προσπάθειες έφτασε τελικά στη Νέα Ορεστιάδα, στην πόλη που ίδρυσαν οι πάλαι ποτέ ιδιοκτήτες των βιβλίων της Ιστορικής αυτής Βιβλιοθήκης. Επέστρεψε στα χέρια των παιδιών και εγγονιών των ανθρώπων που μελετώντας αυτά τα βιβλία τελείωσαν την Αστική Σχολή Αδριανουπόλεως, το Ελληνικό Γυμνάσιο κι έγιναν εγγράμματοι πολίτες και επιστήμονες. Ο συναισθηματικός πρωτίστως για μας θησαυρός "γύρισε σπίτι".

Οι εργασίες τοποθέτησής της σε έναν χώρο αποκλειστικά γι'αυτήν γίνονται με πολλή προσοχή και χωρίς βιασύνη. Τα μέλη του Δ.Σ. του Συλλόγου "Η Ορεστιάδα" και του Ερευνητικού Κέντρου "Αδριανούπολις" τη βλέπουν με χαρά, ανακούφιση και περηφάνια να ζωντανεύει σιγά σιγά, πρόθυμη να τους αποκαλύψει τα μυστικά και τους καημούς που τόσο καιρό κρατάει μέσα της.

Από τον ετήσιο συγκεντρωτικό τόμο του 1888

των φύλλων της εφημερίδας Neue Illustrirte Zeitung

που εκδιδόταν στη Βιέννη

(Ο τόμος ανήκει στην άρτι αφιχθείσα Βιβλιοθήκη του Φ.Σ.Α.)

Πιστεύω ότι η Βιβλιοθήκη θα αποτελέσει για την πόλη μας Φάρο ιστορίας, μνήμης και πολιτισμού στη φουρτουνιασμένη εποχή που ζούμε.

Κ.Δ.

Ο Γρηγόριος πρώην Αδριανουπόλεως ο Βυζάντιος

μοναχός στην Ι.Μ.Μ. Βατοπαιδίου

Στο τέλος Αυγούστου του 1840 πήγε στη Μονή, για να ησυχάσει μετά την αναγκαστική παραίτησή του από Μητροπολίτης Αδριανουπόλεως κάτω από τις πιέσεις των Τούρκων.

Σαράντα μέρες μετά την άφιξή του στη Μονή ήταν παρών στην ανεύρεση και ανάδειξη του λειψάνου του Βατοπαιδινού αγίου Ευδοκίμου, του οποίου το λείψανο βρέθηκε στις 5 Οκτωβρίου 1840 ευωδιάζον στο κοιμητήριο.

Το 1857 προέστη με εντολή του Οικουμενικού Πατριαρχείου στη χειροτονία του βατοπαιδινού προηγουμένου Ιακώβου εις Επίσκοπον Τραϊανουπόλεως, η οποία έγινε στο καθολικό της Μονής.

Αναφέρεται ότι στην πυρκαγιά της δυτικής πτέρυγας το 1860, λίγο πριν κοιμηθεί ο Γρηγόριος πήγε κοντά στη φωτιά και σταυρώνοντάς την με την Αγία Ζώνη αμέσως έσβησε.

          Καθ’ όλη τη διάρκεια της παραμονής του στο μοναστήρι πλήρωνε με δικά του χρήματα τα έξοδα της αγρυπνίας της Υπαπαντής, για να μνημονεύονται τα συγγενικά του ονόματα στο κτητορικό μνημόσυνο.

          «Κοιμήθηκε» το 1860 και τάφηκε δίπλα στο νότιο χορό του καθολικού της Μονής. Μετά την εκταφή του ιερού του λειψάνου η κάρα σωζόταν μέχρι το 1837 στο καθολικό της Μονής. Μετά χάθηκαν τα ίχνη της.    

          Άφησε μνήμη Αγίου και Θεοφιλούς ανδρός όχι μόνο στη Μονή Βατοπαιδίου αλλά και σ’ όλο το Άγιο Όρος όπου πολλές φορές τον καλούσαν να κάνει χειροτονίες ή να προΐσταται πανηγύρεων των Μονών και Ιερών Σκητών και Κελλιών. 

Από τους συγχρόνους του χαρακτηριζόταν ως άνθρωπος πράος, γλυκύς τους τρόπους, φορέας ειρήνης, αγάπης και ενότητας για την αδελφότητα του Βατοπαιδίου.

          Η παρουσία του στην Μονή Βατοπαιδίου συνέτεινε, ώστε να προβληθεί η τιμή στον αυτάδελφό του, Νεομάρτυρα Θεόδωρο τον Βυζάντιο, στην Μονή με εικόνα, λείψανο και ειδική ακολουθία.

 Ήταν από τους τελευταίους εκπροσώπους του κολλυβαδικού κινήματος.

  Η Αγία Ζώνη της Παναγίας, όπως φυλάσσεται στη Μονή Βατοπαιδίου

Εικόνα με τη φανέρωση της Τιμίας Ζώνης

στον Ευαγγελιστή Θωμά. Δωρεά του Γρηγορίου

Κ.Δ.         

΄Αγιος Δωρόθεος Πρώιος, εκ Χίου

Στη Μητρόπολη Αδριανουπόλεως εργάσθηκαν με ζήλο και Επίσκοποι με καταγωγή από την Χίο. Ένας εξ αυτών ήταν ο τελευταίος Μητροπολίτης Αδριανουπόλεως κ. Πολύκαρπος Βαρβάκης.
       Από τους εκ Χίου Μητροπολίτες Αδριανουπόλεως ξεχωρίζει ο Δωρόθεος Πρώιος: σοφός δάσκαλος- από τους σπουδαιότερους λογίους Ιεράρχες του 19^ου αι.- και εθνομάρτυρας  Άγιος.                      

Καλλιτέχνης Άγνωστος, 1865: Λάδι σε καμβά, Π80 x Υ104 εκ.

Το πορτρέτο είναι δωρεά στη Βιβλιοθήκη Κοραή απ΄ τον ευεργέτη της Χίου Σταμάτιο Πρώϊο

      Ο Δωρόθεος ο Πρώϊος, κατά κόσμο Δημήτριος, γεννήθηκε από γονείς ευσεβείς και στην Χίο έμαθε τα πρώτα γράμματα. 

Το 1786 χειροτονήθηκε Ιεροδιάκονος. Δεν γνωρίζουμε όμως αν αυτό έγινε πριν ή μετά την φοίτησή του στην Πατμιάδα Σχολή, όπου είχε την τύχη να χρηματίσει μαθητής του περίφημου Πάτμιου Διδασκάλου Δανιήλ του Κεραμέως και άλλων περίφημων Διδασκάλων της Σχολής.

Μετά την αποφοίτησή του από την Πατμιάδα, πήγε στην Ευρώπη, Φλωρεντία και Παρίσι, και σπούδασε φιλοσοφία και μαθηματικά.

Τον Σεπτέμβριο του 1796 διδάσκει φιλοσοφία στην Σχολή της Χίου, με διευθυντή τον Αθανάσιο τον Πάριο .

Την χρονιά αυτή γνωρίζεται με τον Διερμηνέα του τουρκικού στόλου Κωνσταντίνο Χατζερή, σε μια επίσκεψη του ναυάρχου Καπουδάν Πασά στην Χίο, ο οποίος του ζήτησε να γίνει δάσκαλος των παιδιών του. Ο Δωρόθεος δέχεται και ένα χρόνο μετά, το 1797, εγκαταστάθηκε στην Κωνσταντινούπολη και κατόπιν στην Βλαχία, όπου ο Χατζερής διορίζεται ως Ηγεμόνας. Στην Βλαχία ο Δωρόθεος παίρνει μαζί του για βοηθό τον μαθητή του, και μετέπειτα Μεγάλο Διδάσκαλο του Γένους, Νεόφυτο Βάμβα.

Μετά όμως από δύο χρόνια, οι Τούρκοι αποκεφαλίζουν τον Χατζερή, και ο Δωρόθεος αναγκάζεται να επιστρέψει στην Κωνσταντινούπολη, όπου προχειρίζεται σε Αρχιμανδίτη και διορίζεται από το Πατριαρχείο Ιεροκήρυκας της Μεγάλης Εκκλησίας.

Όταν το 1804 ο Δημήτριος Μουρούζης ιδρύει τη νέα Σχολή του Γένους στην Ξηροκρήνη της Κωνσταντινουπόλεως, η Διεύθυνσής της ανατέθηκε στον Δωρόθεο, την οποία και διεύθυνε επί τέσσερα χρόνια, μέχρι το 1807.

 Στο μεταξύ, είχε εκλεγεί και Μητροπολίτης Φιλαδελφείας, με την δέσμευση να διδάσκει στην Σχολή.

Δίδασκε, εκτός από τα θεωρητικά μαθήματα της Φιλοσοφίας και της Λογικής, και τα λεγόμενα πρακτικά, δηλαδή Μαθηματικά, Γεωμετρία και Φυσική. Κατά το διάστημα που ήταν Διευθυντής της Σχολής και Μητροπολίτης, υπέγραφε: Ὁ Φιλαδελφείας Δωρόθεος, ὁ καὶ Σχολάρχης.

Σαν Σχολάρχης ο Δωρόθεος αλληλογραφούσε με επιφανείς ομογενείς, ζητώντας την ηθική και υλική συμπαράστασή τους για την καλή λειτουργία της Σχολής. Στην προσπάθειά του αυτή, αλλά και σε άλλες, βρήκε μεγάλη συμπαράσταση από τον Αδαμάντιο Κοραή και τους αδελφούς Ζωσιμάδες.

 Το έργο αυτό διασώζεται (μαζί με άλλα της προσωπικής του βιβλιοθήκης), με την ιδιόχειρη υπογραφή του Δωροθέου Πρωίου, στην σημαντική βιβλιοθήκη του Φιλεκπαιδευτικού Συλλόγου Αδριανουπόλεως, που μετά το Φεβρουάριο του παρόντος έτους 2012 θα φιλοξενείται στη «διάδοχη» πόλη της Αδριανούπολης τη Νέα Ορεστιάδα με την φροντίδα του Φ.Σ.Α και του Συλλόγου «Η Ορεστιάδα» των απογόνων Καραγατσιανών- Αδριανουπολιτών και σε ανακαινισμένο, από το Δήμο Ορεστιάδας, κτίριο επί της οδού Ευριπίδου 65.

Παράλληλα όμως με την διοικητική του δραστηριότητα και τα εκπαιδευτικά του καθήκοντα, ο Δωρόθεος ασχολήθηκε και με την συγγραφή και τη σύνταξη της λεγόμενης ΚΙΒΩΤΟΥ. Το έργο αυτό, είναι το λεγόμενο Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής Γλώσσης, το οποίο συνέταξε με την βοήθεια συνεργατών του αλλά και των μαθητών του, Νεόφυτο Βάμβα και Νικόλαο Λογάδη. Είχε ασφαλώς και την ηθική και υλική συμπαράσταση του Κοραή και των αδελφών Ζωσιμάδων. Ο πρώτος τόμος του λεξικού εκδόθηκε το 1819.

Από το 1807, κι έως το 1813,  εγκαταστάθηκε στην Μητρόπολή του Φιλαδέλφεια, αφού παρέδωσε την διεύθυνση της Σχολής στον Πανταλέοντα Φραγκιάδη και μετέπειτα Μητροπολίτη Χίου Πλάτωνα.

Το 1813 προβιβάζεται στον Θρόνο της Ανδριανουπόλεως, κατά επιθυμία του Πατριάρχου Κυρίλλου και ως διάδοχός του Μητροπολίτης. Ταυτόχρονα αναλαμβάνει την οργάνωση της Αστικής Σχολής Αδριανουπόλεως, στην οποία και διδάσκει Θεολογία, Φιλοσοφία και Φυσικές επιστήμες. Οργανώνει και την βιβλιοθήκη της έχοντας την οικονομική στήριξη του Αδριανουπολίτη Γ. Σακελλαρίου, ο όποιος ήταν από τους πλουσιότερους εμπόρους της Αυστρίας. Σχολάρχης διορίζεται ο Στέφανος Καραθεοδωρής.

Το 1820 κλήθηκε ως συνοδικός στην Κωνσταντινούπολη, αλλά ένα έτος μετά (Απρίλιος 1821 μ.Χ.) συνελήφθη από τους Τούρκους, μαζί με τον Οικουμενικό Πατριάρχη Γρηγόριο Ε', και άλλους αρχιερείς και επιφανείς λαϊκούς.

Την Κυριακή του Πάσχα, 10 Απριλίου, απαγχονίζεται ο Πατριάρχης και τρεις Επίσκοποι (Εφέσου, Νικομηδείας, Αγχιάλου). Στις 17 Απριλίου απαγχονίζεται στην Αδριανούπολη ο εφησυχάζων- πρώην Πατριάρχης – Κύριλλος και ακολουθεί ο δικός του απαγχονισμός στο Μέγα Ρεύμα, στις 3 Ιουνίου 1821, μαζί με άλλους τέσσερεις Επισκόπους (Δέρκων, Μυριοφύτου, Γάνου και χώρας, Μεσημβρίας).

Ο Δωρόθεος Πρώιος ανήκει στους μεγάλους Διδασκάλους του γένους. Τα συγγράμματά του, παρόλο που δεν επιχείρησε δημοσίευση επιστημονικών μελετών και περιορίστηκε στη σύνταξη βοηθημάτων για τους μαθητές του, διαδόθηκαν και τα πολλά αντίγραφά τους, που σώζονται σε διάφορες βιβλιοθήκες, βεβαιώνουν το γεγονός ότι αναγνωρίστηκε πολύ πλατιά η αξία του  και ως Διδασκάλου. Τα σωζόμενα χειρόγραφα περιλαμβάνουν Αριθμητική, Γεωμετρία, Άλγεβρα και τη Λογική του Γενουηνσίου.

Κατά πληροφορία του C. Iken (Leucothea, Ι. Λειψία 1825, σ. 240/241) ο Δωρόθεος συνέγραψε Εκκλησιαστική Ιστορία, που όμως δεν εκδόθηκε ποτέ. Επιμελήθηκε επίσης την πρώτη έκδοση του Πηδαλίου του Αγ. Νικόδημου του Αγιορείτου (1800 μ.Χ.).

Τιμάται από την Ορθόδοξη Εκκλησία ως εθνομάρτυρας Άγιος  στις 3 Ιουνίου εκάστου έτους.

Γ.Ρ